Her siyasetçinin birinci sorumluluğu kendi ülkesinin çıkarlarını savunmaktır. Bu, tartışmaya açık bir ideal değil; devlet aklının en temel ilkesidir. İkinci adım ise bu çıkarı dar bir çerçeveye hapsetmeden, bölgesel istikrarla desteklemektir. Çünkü istikrarsız bir coğrafyada hiçbir ülke uzun vadede güçlü kalamaz. Buradaki kritik ayrım şudur: Amaç yalnızca bir partinin, bir grubun ya da kısa vadeli bir iktidarın kazancı değil; daha geniş bir düzenin, daha sürdürülebilir bir dengenin kurulması olmalıdır. Aksi halde siyaset, kamu yararı üretmekten çıkar ve günü kurtaran bir manipülasyon aracına dönüşür.
Bugün bu dönüşümün en net örneklerinden birini küresel ölçekte görüyoruz. Normal şartlarda bir gazeteci, bir YouTuber ya da bir yorumcu ekonomik öngörülerle piyasayı yönlendirmeye kalktığında ağır yaptırımlarla karşılaşır. Çünkü etkilediği alan sınırlı bile olsa, bu bir manipülasyon olarak kabul edilir. Peki etki alanı tüm dünyayı kapsayan bir aktör aynı şeyi yaptığında ne olur? İşte burada ciddi bir çelişki ortaya çıkıyor. Donald Trump gibi küresel etki gücüne sahip bir liderin yaptığı açıklamalar, sadece bir ülkenin değil, dünya ekonomisinin yönünü değiştirebilecek kapasitede. Böyle bir gücün sorumsuz kullanımı, bireysel bir hatadan çok daha fazlasını ifade eder; bu, sistemsel bir risktir.
Özellikle ABD–İsrail–İran hattındaki gerilimler üzerinden yapılan açıklamalara baktığımızda, bu gücün nasıl kullanıldığına dair ciddi soru işaretleri doğuyor. Piyasalar kapanmadan önce “ateşkes sağlandı” gibi olumlu bir mesaj verilip, birkaç saat sonra bunun tersinin söylenmesi… Bu sadece bir iletişim hatası olarak açıklanamaz. Çünkü bu tür açıklamalar, milyarlarca dolarlık hareketlere yol açar. Yatırımcılar, şirketler, fonlar bu açıklamalara göre pozisyon alır. Ardından gelen çelişkili beyanlar ise sadece ekonomik değil, aynı zamanda psikolojik bir kaos yaratır. Bu durumun tesadüf değil, tekrar eden bir davranış biçimi olması ise işi daha da düşündürücü hale getiriyor.
Bu noktada mesele sadece ekonomik manipülasyon da değil. Güven dediğimiz kavram, siyasetçinin en temel sermayesidir. Bir liderin söylediği en basit şeyin bile sorgulanır hale gelmesi, o liderin değil, temsil ettiği makamın değer kaybetmesi anlamına gelir. Bugün Donald Trump’ın yaptığı açıklamalar öyle bir noktaya gelmiş durumda ki, teorik olarak en net bilginin bile şüpheyle karşılanmasına yol açabilecek bir güven erozyonu oluşuyor. Bu, bireysel bir itibar kaybı değil; kurumsal bir aşınmadır.
İşin daha çarpıcı tarafı ise şu: Dün Joe Biden üzerinden yapılan zihinsel yeterlilik tartışmaları, bugün yerini farklı bir sorgulamaya bırakmış durumda. Bir tarafta gerçeklikten kopuk görüntülerle eleştirilen bir lider, diğer tarafta gerçekliği eğip büken bir lider. İkisi de farklı şekillerde ama aynı sonucu doğuruyor; Güvensizlik. Ve bu güvensizlik, yalnızca ABD iç siyasetiyle sınırlı kalmıyor; küresel ölçekte milyonlarca insanın hayatını etkileyen kararların zeminini de sarsıyor.
Sonuç olarak ortaya çıkan tablo şu; Dünyanın en büyük gücünün yönetiminde istikrarsızlık algısı derinleşiyor. Sürekli değişen söylemler, çelişkili açıklamalar ve piyasalara doğrudan etki eden hamleler, sadece ekonomik dengeleri değil, uluslararası güven mimarisini de zedeliyor. Bu noktada artık tartışılması gereken şey “hangi lider daha iyi” meselesi değil. Asıl mesele, bu kadar büyük bir gücün bu kadar düşük bir öngörülebilirlikle yönetilmesinin dünya için ne anlama geldiğidir. Çünkü sorun bir kişiden ibaret değil; sorun, bu sistemin böyle davranışları mümkün kılabilmesidir.
BERK ŞİMŞEK
26.04.2026